Bijkomende uren, overuren en vrijwillige overuren worden vaak met elkaar verward, terwijl hiervoor verschillende regels gelden op het vlak van loon, inhaalrust en rechten. Het is daarom belangrijk te weten in welke situatie je je bevindt, zodat je kunt nagaan of de regelgeving correct wordt toegepast.
Hierna volgt een korte samenvatting.
Wat zijn bijkomende uren?
Als je deeltijds werkt, kun je bijkomende uren presteren. Dit zijn de uren die worden gepresteerd boven de wekelijkse arbeidsduur die in de arbeidsovereenkomst is vastgelegd, zonder echter de arbeidsduur te overschrijden die door de wet of door een cao is vastgesteld. Het presteren van bijkomende uren biedt de mogelijkheid om een aanpassing van de arbeidsovereenkomst te vragen. Opgelet: de vergoeding van bijkomende uren wordt niet automatisch verhoogd en verschilt van sector tot sector. Je moet nagaan of er hieromtrent een sector-cao bestaat waarin de voorwaarden hiervoor zijn vastgelegd.
Voorbeeld: Anne werkt volgens een vast uurrooster met een vaste arbeidsregeling van 20 uur per week. In haar bedrijf bedraagt de wekelijkse arbeidsduur van een voltijdse werknemer 35 uur. Als Anne 30 uur per week presteert, heeft zij 10 bijkomende uren per week gepresteerd.
Bijkomende uren worden uitbetaald aan het normale loon, tot aan de grens van een voltijdse tewerkstelling. Als je deze hoeveelheid uren (of krediet) binnen een bepaald tijdvak (vaak 1 of 3 maanden) overschrijdt, dan heb je recht op overloon voor die uren. De regels verschillen ook naargelang je een vaste of een flexibele deeltijdse job hebt.
Neem hierover gerust contact op met de juridische dienst van je afdeling!
Wat zijn overuren?
Een overuur is een uur dat de werkgever je vraagt te werken buiten het normale werkrooster van een voltijdse werknemer.
Voorbeeld: Anne heeft een vast werkrooster met een vaste werkweek van 30 uur. In haar bedrijf bedraagt de wekelijkse arbeidsduur van een voltijdse werknemer 35 uur. Anne werkt 7 uur ‘extra’. In dit kader heeft zij 5 bijkomende uren en 2 overuren gewerkt.
De wet voorziet in een aantal uitzonderlijke situaties waarin tijdelijk kan worden afgeweken van het voorziene uurrooster, in overeenstemming met de wettelijke regels (buitengewone vermeerdering van werk, inventaris- en balanswerkzaamheden, onvoorziene noodzakelijkheid, ...). In de meeste gevallen is toestemming van de syndicale afvaardiging en/of de sociale inspectie vereist.
De wetgeving bevat duidelijke regels met betrekking tot de wijze van recuperatie en/of overlonen.
Neem ook hierover gerust contact op met je afgevaardigde of de juridische dienst van je afdeling!
Wat zijn ‘vrijwillige’ overuren?
Vrijwillige overuren zijn uren die zonder motief kunnen worden gewerkt.
Hoeveel vrijwillige overuren mag je presteren?
Je mag tot 360 uren per jaar werken (als je in de horeca werkt, wordt de limiet verhoogd tot 450 uur).
Hoe worden deze vrijwillige overuren fiscaal en parafiscaal behandeld?
Voor 240 uur van deze 360 vrijwillige overuren is geen loontoeslag verschuldigd. Ook voor deze 240 uur zijn geen RSZ-bijdragen of belastingen verschuldigd. Bijgevolg tellen deze uren niet mee voor de berekening van de sociale-zekerheidsrechten, zoals bijvoorbeeld je pensioen.
Bovendien krijg je geen inhaalrust toegekend.
De 120 andere vrijwillige overuren blijven onderworpen aan de klassieke regels inzake loon en overloon, maar zijn wel vrijgesteld van inhaalrust.
Deze vrijwillige overuren worden niet meegerekend voor de berekening van de interne grens (143 u.).
Sinds 1 februari 2017 is de interne grens vastgelegd op 143 uur per referentieperiode (3 maanden of 12 maanden). Dit aantal van 143 kan via een sectorale cao worden verhoogd (maar niet verlaagd). Deze limiet geldt voor alle werkroosters. Zodra je de normale werktijd met 143 uur hebt overschreden, mag je werkgever je niet meer boven dit werkrooster laten werken. Hij is verplicht je inhaalrust toe te kennen voordat hij je, indien nodig, nieuwe overuren laat maken. Aan het einde van de referentieperiode moeten alle uren dus zijn ingehaald.
Je werkt deeltijds, kunt je vrijwillige overuren presteren?
Ja, je kunt vrijwillige overuren werken als je aan twee cumulatieve voorwaarden voldoet:
- In geval van tijdelijke vermeerdering van werk. Dit begrip wordt niet omschreven in de wet;
EN
- Op voorwaarde dat je als minstens 3 jaar deeltijds hebt gewerkt. De 3 opeenvolgende jaren tewerkstelling die vereist zijn in het kader van een deeltijdse arbeidsovereenkomst, hoeven niet noodzakelijk bij dezelfde werkgever te zijn gepresteerd. De periodes die vallen onder verschillende opeenvolgende deeltijdse arbeidsovereenkomsten bij verschillende werkgevers kunnen dus in aanmerking worden genomen.
Als je je arbeidsprestaties vermindert in het kader van tijdskrediet of een soortgelijke regeling, mag je geen vrijwillige overuren werken.
De FOD Werk gaat uit van het principe dat je enkel “vrijwillige” overuren kunt presteren voor zover deze de voltijdse dag- of weekgrens overschrijden.
Overuren gepresteerd zonder dat de voltijdse dag- of weekgrens (9 uur per dag en 40 uur per week, of door een cao vastgelegde lagere grenzen), overschreden wordt, worden niet beschouwd als “vrijwillige” overuren.
Ter herinnering, het presteren van bijkomende uren geeft je de mogelijkheid om een verhoging van je arbeidsovereenkomst te vragen.
Dit is het geval wanneer het geplande werkrooster tijdens een kwartaal met ten minste één uur per week wordt overschreden door het presteren van deze bijkomende uren.
Welke formaliteiten moeten worden vervuld om deze vrijwillige overuren te werken?
In dit verband heeft de regering het sociaal overleg volledig omzeild. Om deze vrijwillige overuren te presteren, volstaat het om een individuele overeenkomst met je werkgever te sluiten. Dit akkoord geldt voor de duur van één jaar. Het wordt automatisch verlengd, maar kan door beide partijen op elk moment worden opgezegd met een opzeggingstermijn van één maand.
Neem gerust contact op met je afgevaardigde of je afdeling als je werkgever van plan is je een overeenkomst ter ondertekening voor te leggen waarin het verrichten van vrijwillige overuren is opgenomen. Het betreft hier om een loutere verlenging van de arbeidstijd. Bovendien zorgen de meeste van deze uren er niet voor dat je sociale rechten opbouwt. Zonder registratie van de arbeidstijd is er bovendien geen garantie dat de maximale arbeidsduur wordt nageleefd.
Door de veralgemening van flexi-jobs, de uitbreiding van de mogelijkheden voor studentenarbeid, de minimale deeltijdse tewerkstelling van 1/10 en de vrijwillige overuren, wordt het voor een deeltijdse werknemer vrijwel onmogelijk om via bijkomende uren een opwaardering van zijn arbeidsovereenkomst te verkrijgen. Bovendien is het voor de werknemer vrijwel onmogelijk om nog te begrijpen wat een bijkomend of overuur precies is. De controle door de vakbonden op deze uren, gecombineerd met de annualisering van de arbeidstijd via individuele akkoorden, zal het toezicht op de naleving van de regels bijzonder moeilijk maken.
Vragen? Contacteer ons via admin.hasselt@bbtk-abvv.be.
