Pensioenhervorming Arizona-regering: wat verandert er voor jou?
Nog niet definitief
Hieronder schetsen we de pensioenbesparingsplannen van minister Jan Jambon zoals begin december 2025 (in 2de lezing) goedgekeurd door de ministerraad. Let op, de maatregelen zijn nog niet 100% definitief. Zo moet de Raad van State, een belangrijk juridisch adviesorgaan, nog aanbevelingen formuleren. De Arizona-regering wil de pensioenbesparing in maart 2026 door het parlement jagen. Pas dan zijn de maatregelen definitief.
Een steeds complexer pensioenstelsel
Wie dacht dat de pensioenwetgeving al moeilijk te begrijpen was, heeft het nog niet gezien. Met de pensioenhervorming van de Arizona-regering wordt het systeem van loopbaanjaren en gelijkgestelde perioden aanzienlijk ingewikkelder. Bovendien kan de impact van gelijkgestelde perioden op je pensioendatum anders uitvallen dan de impact op je pensioenbedrag. Werkloosheid en niet-gewerkte dagen tijdens een landingsbaan worden daarbij het minst gelijkgesteld. Belangrijke nuance vooraf: alles wat hieronder staat, geldt uitsluitend voor werknemers. Voor zelfstandigen en ambtenaren zijn afwijkingen mogelijk.
Wanneer kun je met pensioen?
Je vroegste pensioendatum is de datum waarop je aan de voorwaarden voor het vervroegd pensioen voldoet of waarop je de wettelijke pensioenleeftijd bereikt. De wettelijke pensioendatum is de leeftijd waarop iedereen zijn wettelijk pensioen kan opnemen, onafhankelijk van het aantal loopbaanjaren op de teller en zonder risico op de Jambonmalus. Voor wie geboren is in 1964 en later bedraagt die wettelijke pensioenleeftijd 67 jaar.
Drie grote veranderingen
De pensioenbesparing-Jambon brengt drie grote veranderingen met zich mee voor de toegang tot het vervroegd pensioen.
1. De Jambonmalus
Wie vanaf 2027 zijn pensioen voor de wettelijke pensioenleeftijd opneemt, riskeert een Jambonmalus van 2%, 4% of 5% per jaar vervroeging ten opzichte van de pensioenleeftijd. Enkel wie voldoet aan de zogenaamde 'werkvoorwaarde' van 35 'effectieve' jaren (met elk jaar minstens 156 gewerkte dagen) én 7.020 'effectief' gewerkte dagen (= gemiddeld 45 jaar halftijds) kan nog met vervroegd pensioen zonder malus.
Het percentage van de malus hangt af van je geboortejaar. Wie geboren is tussen 1961 en 1965 riskeert 2% per jaar vervroeging. Wie geboren is tussen 1966 en 1974 riskeert 4% per jaar, en wie geboren is in 1975 of later, betaalt 5% per jaar. Ter illustratie: wie geboren is in 1966 en op 62 jaar — of 5 jaar voor de pensioenleeftijd — met pensioen gaat, riskeert een malus van 20% (= 5 x 4%). Dat wil zeggen dat voor de hele duurtijd van het pensioen het bedrag met 20% wordt verlaagd.
2. Een nieuwe definitie van een loopbaanjaar
Voor de toegang tot het vervroegd pensioen wijzigt de definitie van een 'loopbaanjaar'. Waar vandaag 104 gewerkte of gelijkgestelde dagen (= 4 voltijds equivalente maanden) volstaan om een jaar te laten meetellen voor het vervroegd pensioen, wordt dat vanaf 2027 156 gewerkte of gelijkgestelde dagen (= 6 voltijds equivalente maanden). Belangrijk: de nieuwe definitie geldt ook voor loopbaanjaren uit het verleden. Minister Jambon wijzigt dus de regels en cours de route. Het 1ste loopbaanjaar blijft wel meetellen vanaf 104 gewerkte of gelijkgestelde dagen (= huidige regel).
De huidige toegangswegen tot het vervroegd pensioen blijven bestaan. Vervroegd pensioen is nog steeds mogelijk vanaf 63 jaar na 42 loopbaanjaren, vanaf 61 jaar na 43 loopbaanjaren en vanaf 60 jaar na 44 loopbaanjaren. Maar die loopbaanjaren zullen voortaan bestaan uit minstens 156 gewerkte of gelijkgestelde dagen — tegenover de huidige 104.
3. Een nieuwe toegangspoort: 60 jaar na 42 jaar effectieve tewerkstelling
Vanaf 2027 komt er een nieuwe toegangspoort tot het vervroegd pensioen na 42 'effectieve' loopbaanjaren. Elk jaar moet je daarbij wel 234 gewerkte dagen (= 9 voltijds equivalente maanden) kunnen bewijzen. Dat komt neer op driekwart van een volledig werkjaar, want een jaar telt 312 dagen waarbij zaterdagen worden meegeteld. Enkel dagen tijdelijke werkloosheid en moederschapsrust worden daarbij gelijkgesteld aan gewerkte dagen. Onder meer geboorteverlof en ouderschapsverlof tellen voor de nieuwe toegangspoort niet als gewerkte dagen.
Wie in 2025 of 2026 aan de voorwaarden voor het vervroegd pensioen voldoet, maar besluit door te werken, behoudt in 2027 en later zijn recht op vervroegd pensioen volgens de 'oude' regels (zonder Jambonmalus).
De pensioenbonus
Wie aan de slag blijft na de wettelijke pensioenleeftijd en voldoet aan de 'werkvoorwaarde', kan een procentuele bonus opbouwen. Ook die bonus hangt af van het geboortejaar. Wie geboren is in 1962 of eerder bouwt een bonus op van 2% per jaar. Wie geboren is tussen 1963 en 1972 krijgt 4% per jaar, en wie geboren is in 1973 of later, 5% per jaar. De nieuwe procentuele bonus kan opgebouwd worden vanaf 2026.
Overzicht: huidige versus nieuwe toegangsvoorwaarden vervroegd pensioen
| Leeftijd | Regels | Loopbaanvoorwaarde | Voorwaarde per kalenderjaar | Pensioenmalus? |
|---|---|---|---|---|
| 60 | Huidig | 44 jaar loopbaan | 104 gewerkte of gelijkgestelde dagen | Geen malus |
| 60 | Nieuw (vanaf 2027) | 44 jaar loopbaan OF 42 jaar effectieve tewerkstelling | 156 gewerkte of gelijkgestelde dagen (1ste jaar: 104 dagen) / 234 gewerkte dagen | Indien geen 35 gewerkte jaren (156 d/jaar) én 7.020 gewerkte dagen → malus. Automatisch vrijgesteld via 42 jaar effectief |
| 61–62 | Huidig | 43 jaar loopbaan | 104 gewerkte of gelijkgestelde dagen | Geen malus |
| 61–62 | Nieuw (vanaf 2027) | 43 jaar loopbaan OF 42 jaar effectieve tewerkstelling | 156 gewerkte of gelijkgestelde dagen (1ste jaar: 104 dagen) / 234 gewerkte dagen | Indien geen 35 gewerkte jaren (156 d/jaar) én 7.020 gewerkte dagen → malus |
| 63–64–65 | Huidig | 42 jaar loopbaan | 104 gewerkte of gelijkgestelde dagen | Geen malus |
| 63–64–65 | Nieuw (vanaf 2027) | 42 jaar loopbaan | 156 gewerkte of gelijkgestelde dagen (1ste jaar: 104 dagen) | Indien geen 35 gewerkte jaren (156 d/jaar) én 7.020 gewerkte dagen → malus |
| 66 | Huidig | °1963 en ouder: geen voorwaarde / °1964 en jonger: 42 jaar | 104 gewerkte of gelijkgestelde dagen | Geen malus |
| 66 | Nieuw (vanaf 2027) | °1963 en ouder: geen voorwaarde / °1964 en jonger: 42 jaar | 156 gewerkte of gelijkgestelde dagen (1ste jaar: 104 dagen) | Geen malus, mogelijkheid tot opbouw pensioenbonus; indien geen 35 gewerkte jaren én 7.020 dagen → malus |
| 67 en ouder | Huidig | Geen loopbaanvoorwaarde | — | Geen malus |
| 67 en ouder | Nieuw (vanaf 2027) | Geen loopbaanvoorwaarde | — | Geen malus, mogelijkheid tot opbouw pensioenbonus |
Wat zijn gelijkgestelde perioden?
Gelijkgestelde periodes zijn periodes waarvoor geen loon werd betaald, maar waarbij je wel pensioenrechten opbouwt. Traditioneel gaat het over periodes van onvrijwillige inactiviteit (denk aan ziekte en werkloosheid) en periodes van zorgarbeid (denk aan moederschapsrust en ouderschapsverlof).
Elke gelijkgestelde periode wordt op een andere manier in rekening gebracht voor het pensioen. Dat kan aan 'normaal fictief loon' zijn, waarbij de pensioenopbouw gebaseerd is op het laatste verdiende loon vóór de gelijkgestelde periode. Of aan 'beperkt fictief loon', waarbij de berekening gebeurt op basis van het gewaarborgd minimum jaarloon van €32.764,09 per jaar.
Wat verandert er aan de gelijkgestelde perioden?
De besparing-Jambon grijpt aanzienlijk op de pensioengelijkstellingen in. De plannen hebben een impact op zowat alle gelijkgestelde periodes. Alleen de gelijkstelling voor tijdelijke werkloosheid en moederschapsrust blijft integraal overeind.
De belangrijkste ingreep is de zogenaamde 'cap' of begrenzing van het aandeel gelijkstellingen in de loopbaan. Vanaf 2031 mag dat aandeel maximaal 20% bedragen. Bij overschrijding van die drempel tellen die periodes niet langer mee voor de pensioenopbouw. Die 'cap' geldt voor gelijkstellingen werkloosheid, deeltijds met behoud rechten en eindeloopbaan. In het kader van de 'cap 20%' is het statuut van tijdelijke werkloosheid en de landingsbanen nog niet volledig uitgeklaard. Cruciaal: de 'cap 20% gelijkstellingen' geldt ook voor loopbaanjaren uit het verleden. Minister Jambon wijzigt dus opnieuw de regels en cours de route.
Vanaf 1 februari 2025 geldt als algemeen principe dat periodes van werkloosheid en eindeloopbaan (SWT – landingsbaan) worden gelijkgesteld aan 'beperkt fictief loon'. Enkel dagen tijdelijke werkloosheid en — indien gewerkt wordt tot de wettelijke pensioenleeftijd — de niet-gewerkte dagen in het kader van een landingsbaan blijven gelijkgesteld aan 'normaal fictief loon'. Let op: bij vervroegd pensioen zal de volledige niet-gewerkte periode in het kader van de landingsbaan gelijkgesteld worden aan beperkt fictief loon.
Minister Jambon voert daarnaast nieuwe 'werkvoorwaarden' in voor de vrijstelling van de Jambonmalus en voor de nieuwe toegangspoort vervroegd pensioen na 42 jaar effectieve tewerkstelling. Voor de vrijstelling van de Jambonmalus tellen tijdelijke werkloosheid, ziektedagen, moederschapsrust en zorgverloven mee. Voor de nieuwe toegangspoort (42 jaar effectief) worden enkel dagen tijdelijke werkloosheid en moederschapsrust gelijkgesteld, maar niet de zorgverloven (waaronder ouderschapsverlof). Ten slotte wordt de bestaande toegangsvoorwaarde voor het gewaarborgd minimumpensioen versoepeld: ziekteperiodes tellen voortaan integraal mee voor de voorwaarde 'effectieve tewerkstelling' van het minimumpensioen.
Het kluwen van gelijkgestelde perioden voor uw pensioen (situatie werknemers, vanaf 2027)
● = Gelijkgesteld ✗ = Niet gelijkgesteld cap = Gelijkgesteld, maar beperkt tot maximale drempel
| Ziekte | Tijdelijke werkloosheid | Werkloosheid | SWT | Moederschapsrust | Zorgverlof** | Landingsbanen | Militaire dienst | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| IMPACT PENSIOENDATUM | ||||||||
| Vervroegd pensioen mogelijk vanaf 63/42, 61/43 of 60/44 jaar. Een loopbaanjaar bestaat hier uit 156 gewerkte of gelijkgestelde dagen. | ● | ● | ● | ● | ● | ● | ● | ● |
| Vervroegd pensioen mogelijk vanaf 60/42 jaar. Een loopbaanjaar bestaat hier uit 234 gewerkte dagen. | ✗ | ● | ✗ | ✗ | ● | ✗ | ✗ | ● |
| IMPACT PENSIOENBEDRAG | ||||||||
| Pensioenmalus: Uw wettelijk pensioen wordt verminderd als u met vervroegd pensioen gaat en geen 35 loopbaanjaren hebt van 156 gewerkte of gelijkgestelde dagen én 7.020 gewerkte en gelijkgestelde dagen in totaal. | ● | ● | ✗ | ✗ | ● | ● | ✗ | ● |
| Pensioenbonus: Uw wettelijk pensioen wordt verhoogd als u langer werkt dan de wettelijke pensioenleeftijd en minstens 35 loopbaanjaren hebt van 156 gewerkte of gelijkgestelde dagen én 7.020 gewerkte en gelijkgestelde dagen in totaal. | ✗ | ● | ✗ | ✗ | ● | ● | ✗ | ● |
| Beperkte gelijkstelling (cap): Wie in zijn loopbaan te veel gelijkgestelde perioden heeft, bouwt voor die perioden maar pensioen op tot een bepaalde drempel. Wie dicht bij de pensioenleeftijd staat (°1961–1964) heeft een drempel van 40%. Die drempel daalt de komende jaren en bedraagt 20% voor al wie geboren is in 1968 of later. | ✗ | ✗ | cap | cap | ✗ | ✗ | cap | ✗ |
| Minimumpensioen* (°1970 of later): U hebt recht op een minimumpensioen als u minstens 30 loopbaanjaren van 208 dagen (2/3 jaar) kan voorleggen en 5.000 gewerkte of gelijkgestelde dagen in totaal. Voor deeltijds minimumpensioen gaat het over 30 loopbaanjaren van 156 gewerkte of gelijkgestelde dagen en 3.120 dagen in totaal. | ● | ● | ✗ | ✗ | ● | ● | ✗ | ● |
* De bijkomende voorwaarde van 5.000 dagen en 3.120 dagen geldt niet voor wie geboren is vóór 1970. Voor die groep zijn de gelijkstellingen dezelfde als voor de loopbaanvoorwaarden voor vervroegd pensioen (eerste rij).
** Ouderschapsverlof, vaderschapsverlof, palliatief verlof, mantelzorgverlof, verlof medische bijstand, motief zorg gehandicapt kind.
Gedetailleerd overzicht: alle gelijkgestelde perioden voor en na de besparing-Jambon
| Periode | Voor pensioenberekening — Huidige regels | Voor pensioenberekening — Na besparing Jambon | Valt onder 'cap 20%'?* | Gewaarborgd minimumpensioen* | Pensioenmalus & bonus* | Vervroegd pensioen 42 jaar effectieve tewerkstelling?* |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Deeltijds werk met behoud rechten | Met IGU**: normaal fictief loon / Zonder IGU: beperkt fictief loon (1.560 dagen) (vanaf 50 jaar: normaal fictief loon) | Beperkt fictief loon | JA | NEE | NEE | NEE |
| Onvrijwillige werkloosheid | 1ste jaar: normaal fictief loon / Vanaf 2de jaar: beperkt fictief loon | Beperkt fictief loon | JA | NEE | NEE | NEE |
| Tijdelijke werkloosheid | Normaal fictief loon | Normaal fictief loon | JA | JA | JA | JA |
| SWT ('brugpensioen') | Algemene regel = beperkt fictief loon / Normaal fictief loon bij zwaar beroep of lange loopbaan | Beperkt fictief loon | JA | NEE | NEE | NEE |
| Landingsbanen | Algemene regel = beperkt fictief loon / Normaal fictief loon bij zwaar beroep & eerste 312 dagen vanaf 60ste verjaardag | Beperkt fictief loon bij vervroegd pensioen / Normaal fictief loon bij pensionering op wettelijke pensioenleeftijd | NEE | NEE | NEE | NEE |
| Ziekte & invaliditeit / handicap / arbeidsongeval / beroepsziekte | Normaal fictief loon | Normaal fictief loon | NEE | JA | JA | NEE |
| Moederschapsverlof | Normaal fictief loon | Normaal fictief loon | NEE | JA | JA | JA |
| Thematische zorgverloven (waaronder ouderschapsverlof) | Normaal fictief loon | Normaal fictief loon | NEE | JA | JA | NEE |
| Tijdskrediet met motief zorg | Normaal fictief loon / Beperkt fictief loon bij voltijdse onderbreking vanaf 58 jaar | Normaal fictief loon / Beperkt fictief loon bij voltijdse onderbreking vanaf 58 jaar | NEE | NEE (behalve palliatieve zorg & zorg voor gehandicapt kind) | JA | NEE |
| Tijdskrediet met motief opleiding | Normaal fictief loon / Beperkt fictief loon bij voltijdse onderbreking vanaf 58 jaar | Normaal fictief loon / Beperkt fictief loon bij voltijdse onderbreking vanaf 58 jaar | JA | NEE | JA | NEE |
* Dit geldt voor alle loopbaanjaren uit het verleden én de toekomst.
** IGU = inkomensgarantie-uitkering
'Normaal fictief loon' = pensioenopbouw op basis van het laatst verdiende loon voorafgaand aan de gelijkgestelde periode. 'Beperkt fictief loon' = aan het gewaarborgd minimum jaarloon van €32.764,09/jaar.
